17 Νοέ Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία: σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές
Πώς παρουσιάζεται η σχέση σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών στη ΓΣΘ; Το άρθρο συγκεντρώνει την αναλυτική εξήγηση της προσέγγισης από το αρχικό υλικό του κέντρου.
Η Γνωσιακή ή Γνωστική Συμπεριφοριστική Θεραπεία (ΓΣΘ) συνιστά μια εμπειρικά τεκμηριωμένη μορφή ψυχοθεραπείας που επικεντρώνεται κυρίως στο παρόν και εστιάζει στη σύνδεση μεταξύ σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς. Δεδομένου ότι οι σκέψεις μας επηρεάζουν το πώς νιώθουμε και το πώς δρούμε, αλλάζοντας τις σκέψεις μας, μπορούμε να αλλάξουμε και τα συναισθήματά μας.
Η ΓΣΘ δίνει έμφαση στις γνωσίες, δηλαδή στις σκέψεις που συχνά περνούν αστραπιαία από το μυαλό μας και στις πεποιθήσεις μας, μέσα από τις οποίες “φιλτράρουμε” τον κόσμο. Οι γνωσίες αυτές συχνά μας οδηγούν σε παγίδες (γνωστικά σφάλματα) που εν συνεχεία μας καθιστούν λιγότερο λειτουργικούς τόσο σε συμπεριφορικό επίπεδο όσο και στον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους άλλους.
Αναφορικά με το συμπεριφοριστικό κομμάτι, εξετάζουμε τα μοτίβα συμπεριφοράς, δηλαδή τις στρατηγικές διαχείρισης που κατά κανόνα χρησιμοποιούμε ως απάντηση σε εξωτερικά και εσωτερικά ερεθίσματα. Βασική αρχή της συμπεριφοριστικής θεραπείας, είναι ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά αποτελεί σε μεγάλο βαθμό προϊόν μάθησης, δηλαδή είναι επίκτητη και άρα μπορεί να τροποποιηθεί μέσα από μια νέα διαδικασία μάθησης.
Η ΓΣΘ είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε μεγάλη ποικιλία ψυχολογικών διαταραχών:
Α. Στη διαχείριση Διαταραχών Άγχους: Διαταραχή Πανικού, Αγοραφοβία, Ειδικές Φοβίες, Διαταραχή Κοινωνικού Άγχους, Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, Κρίσεις Πανικού
Β. Στη διαχείριση Διαταραχών Διάθεσης: Κατάθλιψη, Διπολική Διαταραχή
Γ. Στη διαχείριση Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής, Διαταραχών Προσωπικότητας, Διαταραχών Ύπνου (CBT-I), Διαταραχής Mετατραυματικού Στρες, Χρόνιων Νοσημάτων, Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής, Άγχους Υγείας, Κατάχρησης Ουσιών, Αλκοόλ, Τσιγάρoυ.
Δ. Στη διαχείριση ζητημάτων της καθημερινής ζωής, όπως ζητήματα διεκδικητικότητας, επίλυσης προβλημάτων, άγχους και στρες, χαμηλής αυτοεκτίμησης, αρνητικής εικόνας για τον εαυτό, διαχείρισης θυμού, προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις, διαχείριση πένθους κ.α.
Ανάλογα με τη διάγνωση, τη βαρύτητα της ψυχοπαθολογίας και τις ανάγκες του θεραπευόμενου, η ΓΣΘ μπορεί να εφαρμοστεί είτε ως μονοθεραπεία είτε σε συνδυασμό με τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής από ψυχίατρο.
